ابو القاسم سلطانى

272

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

كليه قسمتهاى گياه داراى طعم ترش تلخ و بوئى قوى شبيه به بوى انقوزه دارد . خواص : مدر ، ملين ، ضد كرم ، ضد التهاب و مقوى معده . از دانه‌ها براى رفع تشنج و از ريشه در قولنج ، اسهال خونى و به‌عنوان كشنده كرم استفاده مىشود . Code - 1621 معين التجارى Clerodendrum inerme ( L . ) Gaertn . درختچه‌اى است هميشه سبز از خانواده Verbenaceae ، برگها نسبتا بزرگ كشيده ، كامل ، متقابل ، گل سفيد ، لوله‌اى و بلند مىباشد . اين درختچه بومى چين ، هند ، ژاپن مىباشد و در مناطق جنوبى ايران وجود دارد . در خوزستان به صورت پرچين منازل از آن استفاده مىكنند . گياه داراى ماده تلخ مىباشد . در هند آن را لنجائى Lanjai مىنامند و از برگ و ريشه در رماتيسم ، صرع و بيماريهاى عروقى و در سوريه به منظور پائين‌آورنده تب از آن استفاده به عمل مىآيد . Code - 1622 تانكر * Clerodendrum phlomoides L . درختچه‌اى است هميشه سبز به ارتفاع تا 3 متر از خانواده Verbenaceae بومى هند و سبلان ، با ساقه چوبى ، متعدد ، منشعب ، كركدار . برگ متقابل ، بيضوى يا لوزىشكل با دندانه اره‌اى ، بدون كرك و داراى دمبرگ . گل سفيد ، سفيد صورتى رنگ يا زرد متمايل به سفيد ، مجتمع در خوشه‌هاى منشعب ، ميوه تخم مرغى يا واژه تخم‌مرغى ، ابتدا سبز و گوشتى سپس خشك به رنگ قهوه‌اى ، دانه پهن دراز و سفيدرنگ . اين درختچه به سنسكريت " Vatagni " و به هندى و اردو " ارنى " ناميده شده است . پراكندگى آن در ايران ، بندرعباس ، جزيره سيرى و بلوچستان مىباشد و به نظر مىرسد كه بومى ايران نبوده و به اين كشور وارد شده است آن را تنكر و تنكار نيز ناميده‌اند . ريشه به‌عنوان مقوى دوران نقاهت بيماران مبتلا به تبهاى ناشى از بثورات پوستى مانند سرخجه مصرف مىشود . گياه ملين و ضد التهاب مىباشد و از جوشانده تمامى گياه در روغن در التهاب مفاصل استفاده درمانى به عمل مىآيد . ( * ) - نام جنس و نوع اين درختچه در كتب مختلف به اشكال Phlomidis , Clerodendron و Philomides نيز آمده است .